Người nhà bị đột quỵ, liệt nửa người: tập phục hồi từ khi nào và làm gì tại nhà
Khi người thân đột quỵ và bị yếu liệt nửa người, gia đình thường hoang mang: chăm sóc thế nào, bao giờ bắt đầu tập, tập có làm bệnh nặng thêm không? Bài này giúp bạn hiểu những nguyên tắc cơ bản. Mỗi bệnh nhân khác nhau, kế hoạch cụ thể phải do bác sĩ quyết định.
1. Bao giờ bắt đầu tập
Phục hồi chức năng bắt đầu sớm, thường trong vòng 24–48 giờ ở bệnh viện nếu bệnh nhân ổn định (tập ngồi, đặt tư thế, vận động thụ động). Sau khi ra viện, nên tiếp tục tập đều. Khoảng 3–6 tháng đầu là giai đoạn hồi phục nhanh nhất, nhưng việc cải thiện có thể tiếp tục lâu hơn.
2. Việc người nhà có thể làm ngay
- Đặt tư thế đúng: nằm nghiêng bên liệt kê gối, nằm ngửa kê gối dưới vai – khuỷu – hông bên liệt, không để bàn chân đổ ra ngoài
- Đổi tư thế mỗi 2 giờ để phòng loét tì đè
- Vận động thụ động nhẹ: đưa từng khớp tay chân đi hết tầm nhẹ nhàng 10 lần, không kéo giật vai bên liệt
- Khuyến khích dùng bên liệt: bát cơm đặt bên liệt, nói chuyện từ bên liệt
- An toàn khi ăn: ngồi thẳng, cho ăn chậm, nếu sặc nhiều hãy chuyển khám chuyên khoa
3. Những điều cần tránh
- Kéo tay bên liệt để nâng người (dễ tổn thương vai)
- Để bệnh nhân nằm yên nhiều ngày
- Ép tập đau, ép tập quá sức
- Tự ý ngưng thuốc huyết áp, tiểu đường, chống đông do bác sĩ chuyên khoa kê
4. Tập tại phòng khám
Phục hồi sau đột quỵ gồm đánh giá sức cơ, trương lực, thăng bằng, sau đó tập theo giai đoạn: chuyển tư thế, đứng, bước đi, tập tay chức năng như cầm thìa, cài nút. Kỹ thuật viên hướng dẫn người nhà từng động tác. Thường 3–5 buổi/tuần ở 1–2 tháng đầu, sau đó giảm dần.
5. Khi nào gọi cấp cứu 115
Yếu liệt tăng, méo miệng mới xuất hiện, nói khó, đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ, co giật. Đây có thể là đột quỵ tái phát; mỗi phút đều quan trọng.
6. Nên kỳ vọng gì
Không thể hứa trước mức hồi phục. Một số người trở lại tự đi lại, tự ăn uống; một số vẫn cần hỗ trợ. Điều chắc chắn là tập sớm, đều, đúng giúp giảm biến chứng, tăng tự chủ và giảm gánh nặng chăm sóc.
Gia đình có thể gọi 0941 388 887 để sắp lịch đánh giá hoặc hỏi về kỹ thuật viên đến nhà tại Buôn Ma Thuột [DEMO].
